Ischias (zenuwpijn bil/been)
Uitstralende pijn via de bil naar het been, langs het verloop van de ischiaszenuw.
Wat is het?
Ischias is de volksmondterm voor uitstralende pijn vanuit de onderrug, via de bil, naar (een deel van) het been - het verloop van de ischiaszenuw. De pijn ontstaat door prikkeling of compressie van een zenuwwortel in de onderrug.
Oorzaak en hoe vaak komt het voor
De meest voorkomende oorzaak is een hernia in de onderrug (zie hiernaast), maar ook een vernauwd wervelkanaal (spinale stenose) of een overbelaste, diep gelegen bilspier die de zenuw irriteert (piriformis-syndroom) kan ischias-achtige klachten geven. Naar schatting krijgt zo'n 13 tot 40% van de mensen ooit in het leven ischiasklachten, met een piek tussen de 45 en 64 jaar.
Piriformis-syndroom en deep gluteal pain
Soms zit de oorzaak niet in de rug, maar diep in de bil. Daar loopt de ischiaszenuw dicht langs of door een aantal kleine spieren, waaronder de piriformis. Raakt de zenuw hier geprikkeld of beklemd, dan spreekt men tegenwoordig van deep gluteal syndrome (diepe bilpijn); het piriformis-syndroom is hiervan een bekende vorm. Typisch zijn pijn diep in de bil die naar de achterkant van het bovenbeen uitstraalt, vooral bij langdurig zitten, en soms bij hardlopen, traplopen of het over elkaar slaan van de benen. Om dit te onderscheiden van een hernia of een heupprobleem onderzoeken we rug, bil en heup samen. De behandeling richt zich op het ontspannen en mobiliseren van de diepe bilspieren (waar relevant met dry-needling), het verbeteren van de heupfunctie, oefentherapie en aanpassingen in zitgedrag.
Behandeling: wat werkt volgens de huidige richtlijnen?
Bedrust wordt tegenwoordig afgeraden - in beweging blijven binnen de pijngrens geeft betere resultaten. We combineren gerichte oefentherapie met manuele therapie en, waar relevant, zenuwmobilisatietechnieken (neurodynamica) om de zenuw weer vrijer te laten bewegen. Bij een piriformis-component richten we ons specifiek op ontspanning en mobiliteit van die bilspier.
Wat kunt u verwachten?
Bij de meerderheid van de mensen neemt de pijn binnen enkele weken tot maanden geleidelijk af. Omdat de oorzaak van ischias uiteen kan lopen, kijken we altijd naar het grotere plaatje - inclusief de rug als mogelijke bron - om de behandeling daarop af te stemmen.
Veelgestelde vragen
Is bedrust goed bij ischias?
Nee, bedrust wordt tegenwoordig afgeraden. In beweging blijven binnen de pijngrens geeft betere resultaten dan stilliggen.
Hoe lang duurt het herstel van ischias?
Bij de meerderheid nemen de klachten binnen enkele weken tot maanden geleidelijk af, afhankelijk van de onderliggende oorzaak.
Wat is het piriformis-syndroom?
Een vorm van deep gluteal syndrome: pijn diep in de bil, soms met uitstraling naar het been, doordat de ischiaszenuw geprikkeld raakt door de diepe bilspieren. Het kan lijken op ischias vanuit de rug en wordt daarom altijd samen met de rug en heup onderzocht.
Inhoudelijk gecontroleerd door Fysiotherapie Dobbe - laatst bijgewerkt: september 2026
← Terug naar alle aandoeningen
1363 RA Almere
KVK: 62806939
BIG: 99910021304
Ingeschreven individueel register
Stichting Keurmerk Fysiotherapie
Za 9:00 – 13:00
06 33 02 28 53