Lage rughernia (lumbale hernia)
Een uitpuilende tussenwervelschijf in de onderrug die druk geeft op een zenuwwortel - vaak goed conservatief te behandelen.
Wat is het?
Bij een hernia (discusprolaps) in de onderrug puilt de gelei-achtige kern van een tussenwervelschijf naar buiten en kan druk uitoefenen op een nabijgelegen zenuwwortel. Er bestaan verschillende gradaties, van een lichte uitstulping (protrusie) tot een prolaps of, in de meest uitgesproken vorm, een sequester (waarbij een stukje van de kern volledig is losgeraakt). Heeft u last in de nek en arm, dan kan het gaan om een nekhernia; die staat op een aparte pagina.
Typische klachten
Een hernia in de onderrug geeft vaak pijn die vanuit de rug of bil naar het been uitstraalt, soms tot in de voet, vaak met tintelingen, een doof gevoel of een zwak gevoel in het been. De pijn neemt meestal toe bij zitten, voorover buigen, hoesten of niezen. Rugpijn zelf hoeft er niet bij te zijn: soms is de uitstraling in het been de enige klacht.
Niet de enige oorzaak van beenpijn
Een hernia is een bekende, maar niet de enige oorzaak van een geïrriteerd zenuwwortel. Ook een vernauwd wervelkanaal (kanaalstenose), gewrichtsdegeneratie bij de zenuwuitgang of een overbelaste diepe bilspier (piriformis-syndroom of deep gluteal syndrome) kan precies dezelfde klachten geven. Vaak is er geen volledige zekerheid over de bron. Daarom beoordelen we de uitkomst van beeldvorming, zoals een MRI, altijd in samenhang met de klachten die u ervaart en ons lichamelijk onderzoek.
Oorzaak en hoe vaak komt het voor
Een hernia ontstaat door geleidelijke degeneratie van de tussenwervelschijf, soms uitgelokt door tillen of een verkeerde beweging. Overbelasting kan hieraan bijdragen, maar een deel van deze degeneratie is ook genetisch bepaald - en ook te weinig bewegen (onderbelasting) kan een rol spelen. Veel mensen hebben op de MRI zichtbare hernia's zonder ooit klachten te ervaren - de aanwezigheid van een hernia zegt dus niet alles. Symptomatische hernia's komen het vaakst voor tussen de 30 en 50 jaar.
Behandeling: wat werkt volgens de huidige richtlijnen?
Bij afwezigheid van alarmsymptomen (zoals uitval van kracht of blaas-/darmklachten) is de aanpak vrijwel altijd conservatief: in beweging blijven, gerichte oefentherapie en waar nodig manuele therapie of zenuwmobilisatietechnieken. Onderzoek laat zien dat bij het merendeel de klachten - ook met uitstraling - binnen enkele maanden vanzelf of met conservatieve behandeling voldoende afnemen. Een operatie is een optie, maar wordt bewaard voor aanhoudende, invaliderende klachten of neurologische uitval.
Wat kunt u verwachten?
De meeste mensen merken binnen 6 tot 12 weken duidelijke verbetering. Dat betekent overigens niet dat de hernia zelf is verdwenen: de uitstulping kan nog lange tijd zichtbaar blijven, ook als de zenuwwortel niet langer geïrriteerd wordt en de klachten voldoende zijn hersteld. Een hernia in de onderrug is een veelvoorkomende oorzaak van ischias - bij uitstralende pijn in het been kijken we dan ook altijd naar de rug als mogelijke bron.
Veelgestelde vragen
Moet ik geopereerd worden bij een hernia?
Meestal niet. Bij het merendeel nemen de klachten - ook met uitstralende pijn - binnen enkele maanden voldoende af met conservatieve behandeling. Een operatie is een optie bij aanhoudende, ernstige klachten of uitval.
Mag ik bewegen met een hernia?
Ja, in beweging blijven binnen de pijngrens wordt juist aangeraden. Langdurige rust vertraagt het herstel eerder dan dat het helpt.
Is een hernia hetzelfde als ischias?
Nee. Ischias is de klacht: uitstralende pijn van de rug of bil naar het been. Een hernia is een van de mogelijke oorzaken daarvan, naast bijvoorbeeld een vernauwd wervelkanaal of een geïrriteerde bilspier.
Verdwijnt de hernia weer?
De klachten nemen bij de meeste mensen af, maar de uitstulping op een scan kan nog lange tijd zichtbaar blijven. Het gaat er dus vooral om hoe u zich voelt en functioneert, niet om hoe de scan eruitziet.
Inhoudelijk gecontroleerd door Fysiotherapie Dobbe - laatst bijgewerkt: september 2026
← Terug naar alle aandoeningen
1363 RA Almere
KVK: 62806939
BIG: 99910021304
Ingeschreven individueel register
Stichting Keurmerk Fysiotherapie
Za 9:00 – 13:00
06 33 02 28 53